آیا سونوگرافی برای جنین ضرر دارد؟ بررسی ایمنی سونوگرافی در بارداری
سونوگرافی یکی از مهم‌ترین روش‌های تصویربرداری در دوران بارداری است. پزشک با کمک سونوگرافی می‌تواند رشد جنین، ضربان قلب، محل جفت، میزان مایع آمنیوتیک و بسیاری از شاخص‌های مهم دیگر را بررسی کند. در بعضی مراحل بارداری نیز از سونوگرافی برای غربالگری، بررسی آناتومی جنین و در صورت مناسب بودن شرایط، تعیین جنسیت استفاده می‌شود.
با این حال، یکی از سوالات رایج مادران این است که آیا سونوگرافی برای جنین ضرر دارد؟
سوال‌های دیگری نیز مطرح می‌شوند. برای مثال، چند بار سونوگرافی در بارداری بی‌خطر است؟ آیا سونوگرافی سه‌بعدی و چهاربعدی می‌تواند به جنین آسیب برساند؟ آیا امواج سونوگرافی مانند اشعه ایکس هستند؟
پاسخ کوتاه این است که سونوگرافی تشخیصی، زمانی که به دلیل پزشکی، با تجهیزات مناسب و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود، سابقه ایمنی بسیار خوبی دارد. با این حال، انجام سونوگرافی بدون ضرورت پزشکی یا طولانی کردن غیرضروری زمان مواجهه با امواج توصیه نمی‌شود.
سونوگرافی چگونه کار می‌کند؟
برای درک بهتر ایمنی سونوگرافی، ابتدا باید بدانیم این روش چگونه تصویر ایجاد می‌کند.
سونوگرافی برخلاف رادیوگرافی و سی‌تی‌اسکن از اشعه ایکس یا پرتوهای یونیزان استفاده نمی‌کند. دستگاه سونوگرافی امواج صوتی با فرکانس بالا را وارد بدن می‌کند. این امواج پس از برخورد با بافت‌ها، مایعات و ساختارهای مختلف بدن بازتاب پیدا می‌کنند.
دستگاه بازتاب امواج را دریافت می‌کند و آنها را به تصویر تبدیل می‌کند. به این ترتیب پزشک می‌تواند جنین و ساختارهای مرتبط با بارداری را روی نمایشگر مشاهده کند.
در سونوگرافی شکمی، معمولاً مقداری ژل مخصوص روی پوست شکم قرار می‌گیرد. سپس پزشک یا سونوگرافیست پروب دستگاه را روی ناحیه موردنظر حرکت می‌دهد تا تصاویر لازم تهیه شوند.
در برخی مراحل بارداری ممکن است با توجه به سن حاملگی و هدف بررسی، از روش‌های دیگری مانند سونوگرافی واژینال نیز استفاده شود.
برای آشنایی کامل‌تر با کاربرد این روش می‌توانید صفحه سونوگرافی جنین صدرا را نیز مطالعه کنید.
آیا سونوگرافی برای جنین بی‌خطر است؟
شواهد موجود نشان می‌دهند که سونوگرافی تشخیصی در صورت استفاده صحیح، با آسیب اثبات‌شده به جنین همراه نبوده است.
کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا یا ACOG نیز اعلام می‌کند که در حال حاضر شواهدی مبنی بر زیان سونوگرافی برای جنین در حال رشد وجود ندارد. در مطالعات موجود، ارتباط مشخصی میان سونوگرافی تشخیصی و ناهنجاری‌های مادرزادی، سرطان دوران کودکی یا مشکلات رشدی بعدی پیدا نشده است.
با این حال، این موضوع به معنی استفاده نامحدود و بدون دلیل از سونوگرافی نیست.
FDA تأکید می‌کند که انرژی سونوگرافی می‌تواند آثار زیستی مانند افزایش جزئی دمای بافت ایجاد کند. به همین دلیل، متخصص باید بررسی را در مدت زمان لازم و با تنظیمات مناسب انجام دهد.
در پزشکی این اصل با عنوان ALARA شناخته می‌شود؛ یعنی میزان مواجهه باید تا حدی که برای به‌دست آوردن اطلاعات تشخیصی کافی امکان دارد، پایین نگه داشته شود.
بنابراین، عبارت دقیق‌تر این نیست که «سونوگرافی تحت هر شرایطی هیچ خطری ندارد». بیان علمی‌تر این است که سونوگرافی تشخیصی در استفاده پزشکی صحیح، سابقه ایمنی بسیار مطلوبی دارد و باید به شکل منطقی و توسط افراد متخصص انجام شود.
آیا سونوگرافی اشعه دارد؟
خیر. این یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های سونوگرافی با بسیاری از روش‌های تصویربرداری دیگر است.
سونوگرافی برای ایجاد تصویر از امواج صوتی استفاده می‌کند و اشعه یونیزان ندارد. بنابراین، نحوه عملکرد آن با رادیوگرافی و سی‌تی‌اسکن متفاوت است.
همین ویژگی باعث شده است سونوگرافی به یکی از اصلی‌ترین روش‌های تصویربرداری برای بررسی مادر و جنین در دوران حاملگی تبدیل شود.
چند بار سونوگرافی در بارداری بی‌خطر است؟
برای همه زنان باردار یک عدد ثابت به‌عنوان «حداکثر تعداد مجاز سونوگرافی» وجود ندارد.
تعداد و زمان سونوگرافی به شرایط هر بارداری بستگی دارد. سن بارداری، وضعیت مادر، سابقه پزشکی، رشد جنین، محل جفت، تعداد جنین‌ها و یافته‌های آزمایش‌ها یا سونوگرافی‌های قبلی می‌توانند بر تعداد بررسی‌های موردنیاز اثر بگذارند.
ACOG اشاره می‌کند که حداقل یک سونوگرافی استاندارد معمولاً در دوران بارداری انجام می‌شود و بررسی استاندارد آناتومی جنین اغلب در حدود هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ بارداری صورت می‌گیرد. بعضی زنان نیز با توجه به شرایط خود در سه‌ماهه اول یا مراحل دیگر به سونوگرافی‌های بیشتری نیاز دارند.
برای مثال، در یک بارداری پرخطر ممکن است پزشک برای کنترل رشد جنین یا وضعیت جفت بررسی‌های بیشتری درخواست کند. بنابراین، زیاد یا کم بودن تعداد سونوگرافی به‌تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت نیست.
مهم این است که هر بررسی دلیل پزشکی مشخصی داشته باشد.
سونوگرافی در سه‌ماهه اول بارداری چه کاربردی دارد؟
سونوگرافی سه‌ماهه اول می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت اولیه بارداری در اختیار پزشک قرار دهد.
در این دوره ممکن است از سونوگرافی برای تأیید محل بارداری، تخمین سن حاملگی، بررسی تعداد جنین‌ها و مشاهده فعالیت قلبی جنین استفاده شود.
در زمان مشخصی از سه‌ماهه اول نیز ممکن است پزشک سونوگرافی NT یا بررسی‌های مرتبط با غربالگری سه‌ماهه اول را درخواست کند.
اگر پزشک برای شما چنین بررسی‌هایی تجویز کرده است، مطالعه صفحات سونوگرافی NT و غربالگری سه‌ماهه اول می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره کاربرد و زمان انجام آنها در اختیارتان قرار دهد.
آیا سونوگرافی آنومالی برای جنین ضرر دارد؟
آنومالی اسکن یکی از بررسی‌های مهم دوران بارداری است که معمولاً برای ارزیابی ساختارهای مختلف بدن جنین انجام می‌شود.
در این سونوگرافی بخش‌های مختلف بدن جنین از جمله مغز، ستون فقرات، اندام‌ها و بسیاری از ساختارهای داخلی بررسی می‌شوند. محل جفت و بعضی شاخص‌های دیگر نیز می‌توانند ارزیابی شوند.
آنومالی اسکن نیز از همان اصول تصویربرداری اولتراسوند استفاده می‌کند. بنابراین، زمانی که به دلیل پزشکی و توسط متخصص انجام شود، در گروه سونوگرافی‌های تشخیصی قرار می‌گیرد.
برای آشنایی با زمان، کاربرد و جزئیات این بررسی می‌توانید مطلب تخصصی آنومالی اسکن را نیز مطالعه کنید.
آیا سونوگرافی داپلر در بارداری بی‌خطر است؟
سونوگرافی داپلر امکان بررسی جریان خون را فراهم می‌کند و در برخی شرایط می‌تواند اطلاعات مهمی درباره گردش خون مادر، جفت و جنین ارائه دهد.
با این حال، داپلر باید براساس اندیکاسیون پزشکی و با تنظیمات مناسب استفاده شود.
AIUM توصیه می‌کند مواجهه با امواج، به‌ویژه هنگام استفاده از تکنیک‌های داپلر، تا حد لازم محدود شود و اصل ALARA رعایت شود. استفاده روتین و غیرضروری از برخی حالت‌های داپلر، به‌خصوص در مراحل اولیه بارداری، توصیه نمی‌شود.
به همین دلیل، بهتر است تصمیم درباره زمان و ضرورت انجام سونوگرافی داپلر بر عهده پزشک باشد.
آیا سونوگرافی سه‌بعدی و چهاربعدی برای جنین ضرر دارد؟
در سونوگرافی سه‌بعدی یا 3D، تصاویر حجم‌دار و با جزئیات بیشتری از ساختارهای جنین تهیه می‌شوند. در سونوگرافی چهاربعدی یا 4D نیز تصاویر سه‌بعدی به شکل متحرک نمایش داده می‌شوند.
این فناوری در بعضی شرایط می‌تواند به بررسی بهتر برخی ساختارهای جنین کمک کند. با این حال، سونوگرافی سه‌بعدی یا چهاربعدی نیز باید با همان اصول ایمنی سونوگرافی پزشکی انجام شود.
FDA استفاده طولانی یا غیرضروری از سونوگرافی تنها برای تهیه تصاویر یا فیلم‌های یادگاری از جنین را توصیه نمی‌کند. دلیل این توصیه آن است که در چنین شرایطی ممکن است مدت مواجهه با انرژی سونوگرافی بدون منفعت تشخیصی افزایش پیدا کند.
بنابراین، اگر سونوگرافی سه‌بعدی یا چهاربعدی توسط متخصص و براساس تشخیص پزشکی انجام شود، نگرانی اصلی وجود ندارد. اما انجام مکرر یا طولانی آن تنها برای تهیه عکس و فیلم بهتر توصیه نمی‌شود.
برای اطلاعات بیشتر می‌توانید راهنمای سونوگرافی سه‌بعدی و چهاربعدی را مطالعه کنید.
آیا مدت زمان سونوگرافی اهمیت دارد؟
بله. در ایمنی سونوگرافی فقط تعداد دفعات اهمیت ندارد؛ مدت مواجهه و تنظیمات دستگاه نیز مهم هستند.
به همین دلیل متخصصان تلاش می‌کنند اطلاعات تشخیصی موردنیاز را در مدت منطقی و با کمترین توان لازم دستگاه دریافت کنند.
یک سونوگرافی ممکن است در برخی شرایط کوتاه باشد و در شرایط دیگر به زمان بیشتری نیاز داشته باشد. برای مثال، وضعیت قرارگیری جنین، نوع بررسی و هدف پزشکی می‌توانند بر مدت زمان سونوگرافی تأثیر بگذارند.
در نتیجه نمی‌توان یک زمان ثابت را برای تمام سونوگرافی‌های بارداری در نظر گرفت.
آیا سونوگرافی می‌تواند باعث ناهنجاری جنین شود؟
براساس شواهد موجود، ارتباط اثبات‌شده‌ای میان سونوگرافی تشخیصی استاندارد و افزایش ناهنجاری‌های مادرزادی مشاهده نشده است.
ACOG نیز اعلام می‌کند که شواهد فعلی ارتباطی میان سونوگرافی و نقایص مادرزادی، سرطان کودکان یا مشکلات رشدی بعدی نشان نداده‌اند.
با این حال، همان‌طور که در تمام روش‌های پزشکی توصیه می‌شود، سونوگرافی نیز باید زمانی انجام شود که اطلاعات حاصل از آن برای مراقبت از مادر یا جنین مفید باشد.
چه زمانی انجام سونوگرافی بیشتر ضروری می‌شود؟
برنامه بررسی هر بارداری با بارداری دیگر متفاوت است.
گاهی یافته‌های یک سونوگرافی باعث می‌شوند پزشک بررسی تکمیلی درخواست کند. در موارد دیگر، مشکلات رشد جنین، وضعیت جفت، بارداری چندقلویی یا برخی شرایط پزشکی مادر می‌توانند نیاز به کنترل‌های بیشتر ایجاد کنند.
بنابراین، اگر پزشک سونوگرافی دیگری برای شما درخواست کرده است، صرف تعداد دفعات قبلی نباید باعث نگرانی یا خودداری از انجام یک بررسی ضروری شود.
در مقابل، انجام سونوگرافی صرفاً برای مشاهده مکرر جنین نیز دلیل پزشکی مناسبی محسوب نمی‌شود.
برای ایمنی بیشتر هنگام سونوگرافی بارداری چه کنیم؟
مهم‌ترین نکته، انجام سونوگرافی در یک مرکز معتبر و توسط فرد آموزش‌دیده است.
متخصص باید بداند چه اطلاعاتی موردنیاز است، چه تنظیماتی برای دستگاه مناسب هستند و مدت بررسی تا چه اندازه باید ادامه پیدا کند.
FDA، ACOG و AIUM نیز بر استفاده پزشکی و محتاطانه از سونوگرافی و پرهیز از مواجهه طولانی و غیرضروری تأکید دارند.
نتیجه‌گیری؛ آیا سونوگرافی در بارداری ضرر دارد؟
در مجموع، شواهد علمی فعلی نشان می‌دهند که سونوگرافی تشخیصی در بارداری، زمانی که به دلیل پزشکی و توسط فرد متخصص انجام شود، روش تصویربرداری بسیار کم‌خطر و دارای سابقه ایمنی مطلوبی است.
سونوگرافی از اشعه ایکس استفاده نمی‌کند و تاکنون ارتباط اثبات‌شده‌ای میان سونوگرافی تشخیصی استاندارد و ناهنجاری مادرزادی، سرطان دوران کودکی یا مشکلات رشد بعدی مشاهده نشده است.
با این حال، اصل مهم در پزشکی استفاده منطقی است. تعداد دفعات، مدت سونوگرافی و نوع بررسی باید متناسب با نیاز مادر و جنین تعیین شود.
به همین دلیل، به‌جای نگرانی درباره یک عدد مشخص برای تعداد سونوگرافی‌ها، بهتر است برنامه بررسی دوران بارداری را براساس نظر پزشک دنبال کنید.
اگر برای انجام سونوگرافی جنین، NT، آنومالی اسکن، داپلر یا سایر بررسی‌های دوران بارداری نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از طریق بخش تماس با مرکز تصویربرداری صدرا درباره خدمات و دریافت نوبت اطلاعات بیشتری دریافت کنید.
سوالات متداول سونوگرافی در بارداری
آیا سونوگرافی زیاد برای جنین ضرر دارد؟
عدد مشخصی به‌عنوان مرز قطعی «سونوگرافی زیاد» برای همه بارداری‌ها وجود ندارد. سونوگرافی باید براساس ضرورت پزشکی و با حداقل میزان مواجهه لازم انجام شود.
آیا سونوگرافی از اشعه استفاده می‌کند؟
خیر. سونوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند و برخلاف رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن، اشعه یونیزان ندارد.
چند بار سونوگرافی در بارداری مجاز است؟
تعداد بررسی‌ها به شرایط هر بارداری بستگی دارد. بعضی مادران تنها به بررسی‌های معمول نیاز دارند، در حالی که در بارداری‌های پرخطر ممکن است پزشک سونوگرافی‌های بیشتری درخواست کند.
آیا سونوگرافی سه‌بعدی برای جنین ضرر دارد؟
در صورت انجام پزشکی و توسط متخصص، همان اصول ایمنی سونوگرافی برای 3D و 4D نیز اعمال می‌شود. انجام طولانی یا مکرر آن صرفاً برای تهیه تصاویر یادگاری توصیه نمی‌شود.
آیا سونوگرافی داپلر ضرر دارد؟
داپلر ابزار پزشکی مهمی است، اما باید در زمان مناسب و براساس تشخیص پزشک استفاده شود. متخصص هنگام انجام آن باید توان دستگاه و زمان مواجهه را در حد لازم نگه دارد.
ترجمه اولیه: نفیسه اسلامبولچی
تذکر پزشکی: این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین تشخیص، تجویز یا توصیه اختصاصی پزشک درباره شرایط هر بارداری نیست.
چرا سونوگرافی دقیق در هفته‌های ابتدایی بارداری اهمیت دارد؟
در هفته‌های ابتدایی بارداری، زمان انجام سونوگرافی و دقت بررسی اهمیت زیادی دارد. اگر تست بارداری شما مثبت شده اما ساک حاملگی در سونوگرافی دیده نشده است، همیشه نمی‌توان تنها بر اساس یک سونوگرافی درباره وضعیت بارداری نتیجه‌گیری کرد.
بسته به سن بارداری، علائم مادر و نظر پزشک، ممکن است انجام سونوگرافی ترانس واژینال، بررسی مجدد ساک حاملگی، ارزیابی کیسه زرده، رویان، محل بارداری یا پیگیری روند β-hCG توصیه شود.
سونوگرافی می‌تواند اطلاعات مهمی درباره محل بارداری، وجود یا عدم وجود ساک حاملگی، وضعیت رحم و تخمدان‌ها و روند اولیه بارداری در اختیار پزشک قرار دهد.
اگر همراه با دیده نشدن ساک حاملگی، علائمی مانند درد شدید شکم یا لگن، خونریزی قابل توجه، سرگیجه شدید، ضعف یا غش دارید، مراجعه فوری پزشکی را به تعویق نیندازید.
در سایر موارد، در صورت توصیه پزشک، انجام سونوگرافی در زمان مناسب می‌تواند به بررسی دقیق‌تر وضعیت بارداری کمک کند.
نوبت سونوگرافی برای بررسی ساک حاملگی در شرق تهران
اگر تست بارداری شما مثبت شده و پزشک برای بررسی ساک حاملگی، بارداری اولیه، محل بارداری یا سونوگرافی ترانس واژینال درخواست داده است، برای اطلاع از زمان مناسب انجام سونوگرافی و رزرو نوبت می‌توانید با سونوگرافی صدرا تماس بگیرید.
هنگام تماس بهتر است هفته بارداری، تاریخ آخرین قاعدگی، نتیجه آزمایش β-hCG و نوع سونوگرافی نوشته‌شده در نسخه پزشک را اعلام کنید تا راهنمایی دقیق‌تری برای زمان مراجعه دریافت کنید.
☎️ 021-77292245
📱 0913-186-5463
سونوگرافی صدرا – شرق تهران
پاسخ‌گویی برای راهنمایی پیش از مراجعه و انجام بررسی‌های سونوگرافی دوران بارداری بر اساس درخواست پزشک.
تست بارداری شما مثبت است اما ساک حاملگی هنوز دیده نشده؟ برای بررسی زمان مناسب سونوگرافی و رزرو نوبت همین حالا تماس بگیرید.
با سلام و احترام
من چندین جا مطالعه کردم که سنوگرافی باعث کم وزن شدن جننین می شود بدلیل گرما سنو
همچنین مشکلاتی مثل اسم هم روی جنین دارد .اما این همه مغایرت نظرات واقعا ادم رو گمراه میکنه .شما یه جورایی کلا رد کردی که جایی مشاهده نشده از مشکلات سنو .لطفا یه جواب دقیق بدهید
صمیمانه سپاسگزارم