دیابت بارداری چیست؟ علائم، آزمایش، درمان و خطرات برای جنین
دیابت بارداری یکی از مشکلاتی است که ممکن است در دوران بارداری ایجاد شود؛ حتی اگر پیش از بارداری قند خون طبیعی داشته باشید. در این وضعیت، بدن نمی‌تواند به‌اندازه کافی انسولین تولید کند یا به‌خوبی از آن استفاده کند. در نتیجه، قند خون افزایش می‌یابد.
نکته مهم این است که دیابت بارداری معمولاً علامت مشخصی ندارد، اما با غربالگری، مراقبت پزشکی و کنترل مناسب قند خون می‌توان خطر عوارض آن را کاهش داد. بسیاری از زنان مبتلا به این عارضه، با پیگیری منظم می‌توانند بارداری سالمی داشته باشند و فرزند سالمی به دنیا بیاورند.
در این مقاله، با علائم و علت‌های دیابت بارداری، عوامل خطر، زمان انجام آزمایش، روش‌های درمان، تغذیه مناسب و عوارض احتمالی آن آشنا می‌شوید. همچنین توضیح می‌دهیم که پس از زایمان چه اقداماتی برای بررسی وضعیت قند خون لازم است.
دیابت بارداری چیست؟
دیابت بارداری (Gestational Diabetes Mellitus یا GDM) نوعی افزایش قند خون است که نخستین بار در دوران بارداری تشخیص داده می‌شود و معمولاً در نیمه دوم بارداری بروز می‌کند.
در دوران بارداری، بدن مادر برای تأمین نیازهای رشد جنین تغییرات هورمونی متعددی را تجربه می‌کند. بعضی از این هورمون‌ها باعث می‌شوند سلول‌ها به انسولین حساسیت کمتری نشان دهند. این وضعیت را مقاومت به انسولین می‌نامند.
لوزالمعده یا پانکراس باید در پاسخ به این تغییرات، انسولین بیشتری تولید کند. اگر نتواند نیاز بدن را تأمین کند، گلوکز در خون تجمع پیدا می‌کند و دیابت بارداری ایجاد می‌شود.
آیا دیابت بارداری همان دیابت نوع ۲ است؟
خیر. این دو بیماری یکسان نیستند، هرچند هر دو با اختلال در تنظیم قند خون ارتباط دارند. دیابت بارداری در دوران بارداری تشخیص داده می‌شود؛ اما دیابت نوع ۲ معمولاً یک بیماری طولانی‌مدت است.
بااین‌حال، سابقه دیابت بارداری احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ را در سال‌های آینده افزایش می‌دهد. به همین دلیل، کنترل قند خون پس از زایمان و پیگیری دوره‌ای اهمیت زیادی دارد.
علائم دیابت بارداری چیست؟
بیشتر زنان مبتلا به دیابت بارداری علائم واضحی ندارند. به همین دلیل، نمی‌توان تنها با توجه به احساسات جسمی یا ظاهر شکم، وجود این بیماری را تشخیص داد.
در برخی موارد، به‌خصوص هنگامی که قند خون افزایش قابل‌توجهی داشته باشد، نشانه‌های زیر دیده می‌شوند:
- تشنگی بیشتر از حد معمول
- افزایش دفعات ادرار
- خستگی غیرمعمول
- احساس گرسنگی بیشتر
- تاری دید در بعضی افراد
البته این نشانه‌ها اختصاصی دیابت نیستند. برای مثال، تکرر ادرار و خستگی در بارداری طبیعی نیز شایع‌اند. بنابراین، وجود آن‌ها به‌تنهایی به معنای ابتلا به دیابت بارداری نیست.
از طرف دیگر، نبود علائم نیز بیماری را رد نمی‌کند. مهم‌ترین روش شناسایی دیابت بارداری، انجام آزمایش در زمان مناسب و طبق نظر پزشک است.
علت دیابت بارداری چیست؟
علت اصلی دیابت بارداری، ناتوانی بدن در جبران افزایش مقاومت به انسولین طی دوران بارداری است.
انسولین هورمونی است که به انتقال گلوکز از خون به سلول‌ها کمک می‌کند. سلول‌ها از این گلوکز برای تأمین انرژی استفاده می‌کنند.
در دوران بارداری، جفت هورمون‌هایی تولید می‌کند که می‌توانند عملکرد انسولین را تحت تأثیر قرار دهند. در نتیجه، بدن برای حفظ قند خون در محدوده مناسب به انسولین بیشتری نیاز دارد.
اگر پانکراس نتواند این نیاز را برآورده کند، قند خون افزایش می‌یابد.
این اتفاق لزوماً به معنای تغذیه نامناسب یا کوتاهی مادر نیست. تغییرات هورمونی بارداری، زمینه ژنتیکی و عوامل متابولیک هم در بروز این بیماری نقش دارند.
عوامل خطر دیابت بارداری کدام‌اند؟
هر زن بارداری ممکن است به دیابت بارداری مبتلا شود؛ حتی اگر هیچ عامل خطر شناخته‌شده‌ای نداشته باشد. بااین‌حال، برخی شرایط احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند.
۱. اضافه‌وزن پیش از بارداری
اضافه‌وزن و چاقی می‌توانند با مقاومت به انسولین ارتباط داشته باشند. به همین دلیل، وزن پیش از بارداری یکی از عوامل مهم در ارزیابی خطر محسوب می‌شود.
۲. سابقه خانوادگی دیابت
اگر پدر، مادر، خواهر یا برادر شما به دیابت نوع ۲ مبتلا باشد، احتمال بروز اختلالات قند خون ممکن است افزایش پیدا کند.
۳. سابقه دیابت بارداری
زنانی که در بارداری قبلی به این بیماری مبتلا شده‌اند، در بارداری‌های بعدی نیز بیشتر در معرض خطر قرار دارند. به همین دلیل، پزشک ممکن است آزمایش قند خون را زودتر درخواست کند.
۴. سابقه تولد نوزاد با وزن بالا
اگر در بارداری قبلی نوزادی با وزن بالا، به‌ویژه حدود ۴ کیلوگرم یا بیشتر، به دنیا آورده‌اید، پزشک ممکن است این موضوع را در ارزیابی خطر دیابت بارداری در نظر بگیرد.
۵. افزایش سن مادر
با افزایش سن مادر، به‌ویژه از ۳۵ سالگی به بعد، احتمال ابتلا به دیابت بارداری افزایش می‌یابد. البته این بیماری محدود به سن خاصی نیست.
۶. سابقه اختلال قند خون یا بیماری‌های متابولیک
وجود پیش‌دیابت، برخی اختلالات متابولیک و بعضی شرایط پزشکی می‌تواند احتمال ابتلا را بیشتر کند.
سابقه برخی مشکلات بارداری نیز ممکن است در ارزیابی پزشک اهمیت داشته باشد.
نکته مهم این است که داشتن یک یا چند عامل خطر، ابتلا به دیابت بارداری را قطعی نمی‌کند. همچنین نداشتن عوامل خطر، دلیل کافی برای کنار گذاشتن غربالگری نیست.
دیابت بارداری چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص دیابت بارداری با آزمایش خون انجام می‌شود. پزشک بر اساس سابقه پزشکی، عوامل خطر و دستورالعمل مورد استفاده، زمان و نوع آزمایش را تعیین می‌کند.
آزمایش دیابت بارداری در هفته چندم انجام می‌شود؟
غربالگری معمولاً بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری انجام می‌شود. در این زمان، مقاومت به انسولین ناشی از تغییرات بارداری بیشتر نمایان می‌شود.
اگر احتمال ابتلا بالا باشد یا سابقه دیابت بارداری داشته باشید، پزشک ممکن است آزمایش قند خون را در اوایل بارداری درخواست کند.
اگر آزمایش اولیه طبیعی باشد، ممکن است لازم باشد غربالگری در هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ نیز تکرار شود.
آزمایش چالش گلوکز چیست؟
در یکی از روش‌های رایج غربالگری، ابتدا یک نوشیدنی حاوی مقدار مشخصی گلوکز می‌نوشید. سپس معمولاً یک ساعت بعد، نمونه خون می‌دهید.
اگر نتیجه از آستانه تعیین‌شده در پروتکل آزمایش بیشتر باشد، پزشک ممکن است آزمایش تأییدی درخواست کند.
بالا بودن نتیجه غربالگری به‌تنهایی همیشه به معنای تشخیص قطعی نیست. تفسیر نتیجه به نوع آزمایش، آستانه مورد استفاده و شرایط فرد بستگی دارد.
آزمایش تحمل گلوکز خوراکی چیست؟
در این آزمایش، قند خون در زمان‌های مشخص اندازه‌گیری می‌شود تا مشخص شود بدن چگونه گلوکز را پردازش می‌کند.
بسته به روش تشخیصی، ممکن است لازم باشد پیش از آزمایش ناشتا باشید و چند بار نمونه خون بدهید. در بعضی پروتکل‌ها، آزمایش طولانی‌تر انجام می‌شود.
دستور آماده‌سازی را دقیقاً از آزمایشگاه یا پزشک دریافت کنید. همچنین، اگر نتیجه‌ای خارج از محدوده مرجع دارید، آن را بدون تفسیر متخصص به معنای ابتلا یا شدت بیماری در نظر نگیرید.
آیا برای تشخیص دیابت بارداری یک عدد ثابت وجود دارد؟
خیر. آستانه‌های تشخیصی در همه روش‌ها یکسان نیستند. برای نمونه، در برخی روش‌ها ابتدا آزمایش یک‌ساعته انجام می‌شود و در صورت بالا بودن نتیجه، آزمایش دیگری درخواست می‌کنند. روش‌های دیگر ممکن است از ابتدا اندازه‌گیری ناشتا و چند نمونه پس از مصرف گلوکز را در نظر بگیرند.
به همین دلیل، اعداد یک آزمایش یا یک وب‌سایت را نمی‌توان برای تفسیر همه نتایج به کار برد. پزشک باید نتیجه را بر اساس پروتکل معتبر و وضعیت بارداری شما بررسی کند.
دیابت بارداری چه خطراتی برای مادر و جنین دارد؟
اگر قند خون به‌خوبی کنترل نشود، احتمال بروز بعضی عوارض افزایش می‌یابد. بااین‌حال، این عوارض برای همه افراد اتفاق نمی‌افتند و کنترل مناسب قند خون می‌تواند خطر آن‌ها را کاهش دهد.
عوارض احتمالی برای جنین و نوزاد
۱. افزایش وزن جنین
قند خون بالای مادر می‌تواند گلوکز بیشتری در اختیار جنین قرار دهد. در پاسخ به این وضعیت، بدن جنین انسولین بیشتری تولید می‌کند و ممکن است رشد بیش از حد اتفاق بیفتد.
وزن بالای جنین می‌تواند زایمان را دشوارتر کند و احتمال برخی آسیب‌های هنگام زایمان یا نیاز به سزارین را افزایش دهد.
۲. افت قند خون نوزاد پس از تولد
اگر بدن نوزاد در دوران بارداری انسولین بیشتری تولید کرده باشد، پس از قطع جریان گلوکز از مادر ممکن است قند خون او کاهش یابد. به همین دلیل، تیم درمان ممکن است قند خون نوزاد را پس از تولد بررسی کند.
۳. مشکلات تنفسی یا نیاز به مراقبت بیشتر
برخی نوزادان مادران مبتلا به دیابت بارداری ممکن است پس از تولد به بررسی و مراقبت بیشتری نیاز داشته باشند. احتمال این مشکلات به میزان کنترل قند خون و شرایط دیگر بارداری بستگی دارد.
۴. افزایش احتمال زایمان زودرس
دیابت بارداری کنترل‌نشده می‌تواند با افزایش احتمال بعضی عوارض بارداری، از جمله زایمان زودرس، ارتباط داشته باشد.
عوارض احتمالی برای مادر
دیابت بارداری ممکن است احتمال فشار خون بالا و پره‌اکلامپسی را افزایش دهد. همچنین، به دلیل رشد بیش از حد جنین، ممکن است احتمال زایمان دشوار یا سزارین بیشتر شود.
در بلندمدت نیز سابقه این بیماری با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط دارد.
با وجود این، تشخیص دیابت بارداری به معنای قطعی بودن عوارض نیست. مراقبت منظم، کنترل قند خون و برنامه‌ریزی مناسب برای زایمان نقش مهمی در کاهش خطرها دارند.
درمان دیابت بارداری چگونه انجام می‌شود؟
هدف درمان، نگه داشتن قند خون در محدوده‌ای است که پزشک برای شما تعیین می‌کند و کاهش خطر عوارض برای مادر و جنین.
برنامه درمان برای همه زنان یکسان نیست. پزشک با توجه به نتایج آزمایش، هفته بارداری، وضعیت رشد جنین و سایر شرایط پزشکی، برنامه مناسب را تنظیم می‌کند.
۱. اصلاح تغذیه
تغذیه مناسب یکی از پایه‌های اصلی کنترل دیابت بارداری است. هدف، حذف کامل کربوهیدرات‌ها یا گرسنگی کشیدن نیست؛ بلکه باید مقدار و نوع کربوهیدرات‌ها را به‌درستی مدیریت کنید.
برای این منظور:
- وعده‌های غذایی را در ساعت‌های منظم مصرف کنید.
- از مصرف مکرر نوشیدنی‌های شیرین و قندهای افزوده خودداری کنید.
- نان و غلات سبوس‌دار، حبوبات و منابع فیبر را در برنامه غذایی متعادل بگنجانید.
- سبزیجات، پروتئین‌های مناسب و چربی‌های مفید را در کنار کربوهیدرات‌ها مصرف کنید.
- مقدار غذا و میان‌وعده‌ها را با توجه به نیاز بارداری و نتایج قند خون تنظیم کنید.
برای مثال، به‌جای نوشیدنی شیرین می‌توانید آب بنوشید. همچنین، ترکیب نان سبوس‌دار با تخم‌مرغ یا پنیر و سبزیجات ممکن است نسبت به مصرف نان به‌تنهایی انتخاب متعادل‌تری باشد.
بااین‌حال، واکنش قند خون افراد متفاوت است. بنابراین، برنامه غذایی باید با کمک متخصص تغذیه آشنا با دیابت بارداری تنظیم شود.
۲. فعالیت بدنی ایمن
فعالیت بدنی متناسب با شرایط بارداری می‌تواند به بهبود حساسیت بدن به انسولین کمک کند.
برای بسیاری از زنان، پیاده‌روی منظم پس از غذا گزینه مناسبی است. بااین‌حال، مدت و شدت فعالیت باید با شرایط پزشکی و محدودیت‌های احتمالی بارداری هماهنگ باشد.
اگر پزشک برای شما محدودیت فعالیت تعیین کرده است، پیش از شروع یا تغییر برنامه ورزشی با او مشورت کنید.
۳. اندازه‌گیری منظم قند خون
پزشک ممکن است توصیه کند قند خون را با دستگاه اندازه‌گیری خانگی بررسی کنید. زمان‌های معمول اندازه‌گیری شامل پیش از صبحانه و پس از وعده‌های غذایی است؛ اما تعداد و زمان دقیق آزمایش را تیم درمان تعیین می‌کند.
ثبت نتایج به پزشک کمک می‌کند الگوی افزایش یا کاهش قند خون را تشخیص دهد و در صورت نیاز، برنامه غذایی یا درمان را تغییر دهد.
۴. مصرف دارو در صورت نیاز
اگر تغذیه و فعالیت بدنی برای کنترل قند خون کافی نباشند، ممکن است به دارو نیاز داشته باشید. انسولین یکی از گزینه‌های درمانی رایج در دیابت بارداری است.
پزشک درباره مناسب‌ترین دارو و روش مصرف تصمیم می‌گیرد. انتخاب دارو به شرایط مادر، میزان قند خون و دستورالعمل بالینی بستگی دارد.
دارو را خودسرانه شروع یا قطع نکنید. همچنین، مصرف دارو به معنای شکست در کنترل بیماری نیست؛ گاهی تغییرات فیزیولوژیک بارداری باعث می‌شوند بدن به کمک بیشتری نیاز داشته باشد.
رژیم غذایی مناسب برای دیابت بارداری
یکی از پرسش‌های رایج این است که در صورت ابتلا به دیابت بارداری چه غذاهایی باید مصرف شوند.
پاسخ به نتایج قند خون، نیازهای تغذیه‌ای مادر و وضعیت رشد جنین بستگی دارد. بااین‌حال، چند اصل عمومی می‌تواند مفید باشد.
چه غذاهایی انتخاب بهتری هستند؟
- سبزیجات متنوع و کم‌نشاسته
- حبوبات در مقدار متناسب با برنامه غذایی
- غلات سبوس‌دار
- تخم‌مرغ، ماهی کاملاً پخته، مرغ و سایر منابع پروتئینی مناسب
- ماست و لبنیات بدون قند افزوده، در صورت سازگاری با برنامه غذایی
- مغزها و دانه‌ها در مقدار متعادل
- میوه کامل به‌جای آب‌میوه، با توجه به مقدار مصرف و پاسخ قند خون
چه خوراکی‌هایی باید محدود شوند؟
نوشابه، آب‌میوه شیرین، شیرینی، کیک و خوراکی‌های حاوی قند افزوده می‌توانند باعث افزایش سریع قند خون شوند. بهتر است مصرف آن‌ها محدود شود.
همچنین، حجم زیاد برنج سفید، نان سفید یا سایر منابع کربوهیدرات تصفیه‌شده در یک وعده ممکن است کنترل قند خون را دشوار کند.
بااین‌حال، لازم نیست همه این مواد غذایی را به‌طور کامل حذف کنید. مقدار مصرف، ترکیب وعده و واکنش بدن اهمیت دارند.
رژیم بسیار کم‌کربوهیدرات یا کاهش وزن عمدی در دوران بارداری را بدون نظارت پزشکی دنبال نکنید. مادر و جنین به انرژی و مواد مغذی کافی نیاز دارند.
آیا دیابت بارداری بعد از زایمان از بین می‌رود؟
در بسیاری از زنان، قند خون پس از زایمان به محدوده طبیعی بازمی‌گردد؛ زیرا تغییرات هورمونی بارداری کاهش می‌یابد. بااین‌حال، نمی‌توان بدون آزمایش فرض کرد که دیابت کاملاً برطرف شده است.
پس از زایمان، پزشک زمان مناسب بررسی قند خون را مشخص می‌کند. در بسیاری از راهنماهای بالینی، انجام آزمایش تحمل گلوکز خوراکی در فاصله ۴ تا ۱۲ هفته پس از زایمان توصیه می‌شود.
اگر نتیجه طبیعی باشد نیز پیگیری در سال‌های بعد اهمیت دارد. سابقه دیابت بارداری احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد؛ بنابراین، بررسی دوره‌ای قند خون باید بخشی از مراقبت‌های آینده باشد.
برای کاهش خطر بلندمدت، حفظ فعالیت بدنی متناسب، تغذیه متعادل و رسیدگی به عوامل خطر قابل‌تغییر مفید است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر باردار هستید و هنوز غربالگری دیابت بارداری را انجام نداده‌اید، درباره زمان مناسب آن از پزشک یا ماما سؤال کنید.
همچنین، اگر نتیجه آزمایش شما غیرطبیعی بوده است، برای تفسیر آن و تنظیم برنامه مراقبت پیگیری کنید. در صورت تشخیص بیماری، اندازه‌گیری منظم قند خون و مراجعه‌های دوران بارداری را جدی بگیرید.
اگر قند خون بسیار بالا دارید یا با علائمی مانند استفراغ مداوم، درد شکم، تنفس غیرعادی، گیجی یا ضعف شدید مواجه شده‌اید، فوراً ارزیابی پزشکی دریافت کنید. این نشانه‌ها را نباید صرفاً به بارداری نسبت داد.
پرسش‌های متداول درباره دیابت بارداری
آیا دیابت بارداری بدون علامت هم ایجاد می‌شود؟
بله. بسیاری از زنان هیچ علامت مشخصی ندارند. به همین دلیل، غربالگری در زمان توصیه‌شده اهمیت دارد.
دیابت بارداری در چه هفته‌ای تشخیص داده می‌شود؟
غربالگری معمولاً بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری انجام می‌شود. اگر عوامل خطر وجود داشته باشند، پزشک ممکن است آزمایش را زودتر درخواست کند.
آیا دیابت بارداری برای جنین خطرناک است؟
قند خون کنترل‌نشده می‌تواند احتمال رشد بیش از حد جنین، افت قند خون نوزاد پس از تولد و برخی عوارض بارداری را افزایش دهد. بااین‌حال، کنترل مناسب قند خون می‌تواند خطر این مشکلات را کاهش دهد.
آیا با دیابت بارداری می‌توان زایمان طبیعی داشت؟
بله، در بسیاری از موارد زایمان طبیعی امکان‌پذیر است. تصمیم نهایی به کنترل قند خون، وزن تخمینی جنین، وضعیت مادر و جنین و سایر عوامل مامایی بستگی دارد.
آیا دیابت بارداری با خوردن شیرینی ایجاد می‌شود؟
خیر. مصرف زیاد قند افزوده می‌تواند کنترل قند خون را دشوار کند، اما دیابت بارداری صرفاً نتیجه خوردن شیرینی نیست. تغییرات هورمونی، مقاومت به انسولین و عوامل ژنتیکی و متابولیک نیز نقش دارند.
آیا دیابت بارداری بعد از زایمان برای همیشه باقی می‌ماند؟
در بسیاری از زنان، قند خون پس از زایمان طبیعی می‌شود. بااین‌حال، بررسی قند خون پس از زایمان ضروری است؛ زیرا ممکن است اختلال قند خون ادامه پیدا کند یا در آینده دیابت نوع ۲ ایجاد شود.
آیا برای کنترل دیابت بارداری حتماً باید انسولین تزریق کرد؟
خیر. برخی زنان با تغذیه مناسب، فعالیت بدنی ایمن و پایش قند خون به محدوده هدف می‌رسند. اگر این اقدامات کافی نباشند، پزشک ممکن است دارو تجویز کند.
آیا دیابت بارداری در بارداری بعدی هم تکرار می‌شود؟
احتمال تکرار آن بیشتر از زنانی است که سابقه این بیماری را ندارند؛ اما تکرار آن قطعی نیست. پزشک ممکن است در بارداری بعدی غربالگری زودهنگام را توصیه کند.
اهمیت مراقبت‌های دوران بارداری و بررسی سلامت جنین
دوران بارداری یکی از مهم‌ترین مراحل زندگی مادر و جنین است و انجام مراقبت‌های پزشکی در زمان مناسب، نقش مهمی در بررسی روند رشد جنین و شناسایی برخی مشکلات احتمالی دارد. در کنار کنترل قند خون و پیگیری دیابت بارداری، انجام معاینات و بررسی‌های توصیه‌شده توسط پزشک به مادر کمک می‌کند با اطمینان بیشتری این دوران را سپری کند.
سونوگرافی دوران بارداری یکی از روش‌های مهم بررسی وضعیت جنین است. پزشک با توجه به سن بارداری و شرایط مادر، زمان مناسب انجام سونوگرافی و نوع بررسی موردنیاز را مشخص می‌کند.
از سوی دیگر، غربالگری دوران بارداری با هدف ارزیابی احتمال برخی اختلالات کروموزومی جنین انجام می‌شود. این بررسی‌ها بسته به روش انتخاب‌شده می‌توانند شامل آزمایش خون، سونوگرافی یا ترکیبی از آن‌ها باشند. لازم است بدانید که نتیجه غربالگری به‌تنهایی تشخیص قطعی محسوب نمی‌شود و در صورت نیاز، بررسی‌های تکمیلی با نظر پزشک انجام خواهند شد.
یکی دیگر از بررسی‌های مهم، آنومالی اسکن است که معمولاً در سه‌ماهه دوم بارداری انجام می‌شود. در این سونوگرافی، ساختارهای اصلی بدن جنین بررسی می‌شوند تا برخی ناهنجاری‌های ساختاری احتمالی شناسایی شوند.
جمع‌بندی
دیابت بارداری یک اختلال شایع در تنظیم قند خون است که ممکن است بدون علائم مشخص ایجاد شود. به همین دلیل، انجام آزمایش در زمان مناسب اهمیت دارد.
تشخیص این بیماری به معنای بروز حتمی مشکل برای مادر یا جنین نیست. با تغذیه متعادل، فعالیت بدنی ایمن، پایش قند خون و مصرف دارو در صورت نیاز می‌توان خطر بسیاری از عوارض را کاهش داد.
در نهایت، مراقبت پس از زایمان را فراموش نکنید. بررسی قند خون در هفته‌های پس از تولد نوزاد و پیگیری دوره‌ای در سال‌های آینده، بخش مهمی از مراقبت سلامت مادر است.
تذکر پزشکی: این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین تشخیص، آزمایش یا توصیه اختصاصی پزشک متخصص زنان، غدد یا تیم درمان دیابت بارداری نیست.